Patent başvurusu nasıl yapılır?

Patent verilebilmesi için buluşun yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir (SMK md. 82). Yenilik mutlaktır: başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı, sözlü, kullanım yoluyla ya da başka bir şekilde kamuya açıklanmış her şey tekniğin bilinen durumuna girer. Fuarda sergilemek, makale yayımlamak, ürünü satışa sunmak veya sosyal medyada paylaşmak buluşun yeniliğini ortadan kaldırabilir.

SMK md. 84, başvuru tarihinden (rüçhan istenmişse rüçhan tarihinden) önceki 12 ay içinde buluşçunun kendisinin yaptığı açıklamalar gibi bazı açıklamalar için sınırlı bir istisna (zararsız açıklama) tanır. Ancak istisnanın koşullarını ispat yükü ona dayanan taraftadır ve yurt dışında, örneğin Avrupa Patent Sözleşmesi sisteminde, aynı genişlikte bir istisna yoktur. Yurt dışında da koruma düşünülüyorsa önce başvurmak, sonra açıklamak en güvenli yoldur.

Başvurudan önce kısa bir önceki teknik araştırması yapmak, yeni olmayan bir buluş için ücret ödemenizi önler ve tarifnameyi daha isabetli yazmanızı sağlar. Hangi kaynaklarda nasıl arama yapılacağını patentlenebilirlik kriterleri rehberinde anlattık.

Bir patent başvurusu, uygulamada tarifname takımı denen belgeler ile başvuru formundan oluşur:

• Başvuru formu: EPATS üzerinde doldurulur; başvuru sahibi, buluşçu ve buluş başlığı bilgilerini içerir.
• Tarifname: buluşu, alanındaki bir uzmanın uygulayabileceği açıklıkta anlatır. Bkz. tarifname nasıl yazılır.
• İstemler: korunması istenen konuyu tanımlar; koruma kapsamını istemler belirler. Bkz. istem yazımı rehberi.
• Özet: buluşu kısaca anlatır; yalnızca teknik bilgi amaçlıdır.
• Resimler: buluşun anlaşılması için gerekiyorsa teknik çizimler.
• Ücret ödemesi ve rüçhan hakkı isteniyorsa rüçhan belgeleri.

Başvuru tarihi alabilmek için asgari olarak patent verilmesi talebi, başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri ve bir tarifname (veya önceki bir başvuruya atıf) yeterlidir (SMK md. 90). Tarifname yabancı dilde verilebilir; bu durumda Türkçe çevirisi, bildirim beklenmeksizin başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde sunulmalıdır, aksi halde başvuru geri çekilmiş sayılır.

Başvurular TÜRKPATENT'in elektronik başvuru sistemi EPATS ↗ üzerinden çevrimiçi yapılır. Sisteme e-Devlet şifresi, elektronik imza, mobil imza veya internet bankacılığı ile giriş yapılabilir.

Yerleşim yeri Türkiye'de olan kişiler başvuruyu kendileri yapabilir; yerleşim yeri yurt dışında olanlar ise TÜRKPATENT nezdinde ancak bir patent vekili aracılığıyla işlem yapabilir (SMK md. 160).

Aynı buluş için daha önce yurt dışında başvuru yaptıysanız, ilk başvurudan itibaren 12 ay içinde Türkiye'de başvurarak rüçhan hakkından yararlanabilirsiniz (SMK md. 93). Ücretler her yıl yayımlanan tarifeyle belirlenir; güncel tutarlar için TÜRKPATENT'in patent işlem ücretleri ↗ sayfasına bakın.

Başvurunun şekli şartlara uygunluğu incelenir ve eksiklik varsa başvuru sahibine bildirilir. Bundan bağımsız olarak, araştırma talebi başvuruyla birlikte ya da bildirim beklenmeksizin başvuru tarihinden itibaren 12 ay içinde ücreti ödenerek yapılmalıdır; yapılmazsa başvuru geri çekilmiş sayılır (SMK md. 96).

Araştırma raporu, istemlerle ilgili önceki teknik belgelerini listeler ve her belgenin ilgisini kategorilerle gösterir (örneğin tek başına yeniliği veya buluş basamağını etkileyebilecek belgeler için X, başka bir belgeyle birlikte etkileyebilecekler için Y). Rapor, dosyaya devam edip etmeme kararında ilk somut veridir.

Başvuru, başvuru tarihinden (rüçhan istenmişse rüçhan tarihinden) itibaren 18 ay dolduğunda Bültende yayımlanır; başvuru sahibi daha erken yayım da talep edebilir (SMK md. 97). Yayımdan sonra üçüncü kişiler buluşun patentlenebilirliği hakkında yazılı görüş sunabilir, ancak bu yolla işlemlere taraf olmazlar.

Başvuru sahibi, araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek inceleme talebinde bulunmalıdır; aksi halde başvuru geri çekilmiş sayılır (SMK md. 98). Aynı süre içinde rapora ilişkin görüş sunulabilir ve tarifname, istemler veya resimlerde değişiklik yapılabilir. İnceleme talebi geri çekilemez.

İnceleme aşamasında buluşun yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik şartlarını taşıyıp taşımadığı değerlendirilir. Olumsuz bir bulgu varsa başvuru sahibine bildirilir ve cevap için üç ay süre verilir; bu bildirimlerin sayısı üçü geçemez. Süresinde cevap verilmezse başvuru geri çekilmiş sayılır.

6769 sayılı Kanun ile eski sistemdeki incelemesiz patent yolu kaldırılmıştır: yeni başvurularda patent ancak inceleme sonucunda verilir. Daha hızlı ve incelemesiz bir koruma arıyorsanız faydalı model başvurusu seçeneğini değerlendirin.

İnceleme olumlu sonuçlanırsa patent verilir ve karar Bültende yayımlanır. Üçüncü kişiler, bu yayımdan itibaren altı ay içinde ücretini ödeyerek patentin verilmesi kararına itiraz edebilir (SMK md. 99). İtiraz; patentlenebilirlik şartlarının bulunmaması, buluşun yeterince açıklanmaması veya patent konusunun başvurunun ilk halinin kapsamını aşması gibi gerekçelere dayanabilir.

Patentin koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 yıldır ve uzatılamaz (SMK md. 101). Korumanın sürmesi için başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sona erdiği tarihten başlayarak her yıl yıllık ücret ödenir. Süresinde ödenmeyen ücret, ek ücretle birlikte altı ay içinde ödenebilir; bu süre de kaçırılırsa hak sona erer.